Wat een openhartig interview moet worden, ontaardt in een regelrechte nachtmerrie
Het onthullende verhaal van een Nederlandse journalist, gegijzeld door de taliban

‘Ik heb een risico genomen en het is fout gegaan. Maar ik leef nog’

door Michaël Lescroart

In augustus 2008 worden tien Franse paracommando’s in een hinderlaag gelokt en gedood door een talibangroepering onder leiding van een commandant die zich Ghazi Gul laat noemen. Enkele dagen later krijgt een Franse journalist van het blad Paris Match toestemming om Ghazi Gul kort te interviewen. Zijn mannen poseren fier in het uniform van de Fransen. In Europa en de VS wordt geschokt gereageerd op de beelden. Het clichébeeld van de taliban als baarlijke duivels is opnieuw gevestigd. Vooral wanneer even later blijkt dat vier van de Fransen niet sneuvelden onder een kogelregen, maar de keel werd doorgesneden.

Joanie de Rijke, een Nederlandse journaliste die in België woont, raakt gefascineerd en geïrriteerd door het verhaal. Het gemak waarmee de taliban in Westerse media als monsters worden afgeschilderd stoort haar al sinds haar eerste van vijf bezoeken aan Afghanistan. Zij wil de hinderlaag en moordpartij aangrijpen om het verhaal achter de daders te schetsen. Ze wil een tijdlang met de taliban optrekken. De mensen achter de fundamentalisten ontdekken. Hun vrouwen en kinderen ontmoeten. Vastleggen hoe ze overleven in een land dat al decennialang alleen oorlog en wreedheid kent. Wekenlang is ze bezig contact te leggen met de talibangroep die opgejaagd wordt door de Fransen en daardoor voortdurend in beweging is. Op 1 november 2008 lukt het uiteindelijk. Ook omdat commandant Ghazi een betrouwbare spreekbuis zoekt naar de Westerse wereld.

Internetfilmpje
Wat een openhartig interview van enkele uren moet worden, ontaardt in een regelrechte nachtmerrie. Ghazi Gul beschuldigt Joanie en haar tolk ervan Franse spionnen te zijn. Ze krijgt de keuze: pijnlijk sterven als ongelovige of een snelle dood als moslim. Zo ver komt het niet. Joanie kan haar ontvoerders overtuigen van haar financiële waarde voor de groep. Zes dagen lang wordt ze door de groep op sleeptouw genomen door de bergen in het Sorobi-district, op de vlucht voor de voortdurende dreiging van Franse bombardementen, Afghaanse reddingspogingen en rivaliserende Pakistaanse taliban die haar maar wat graag zouden willen ‘overnemen’. Tijdens die zes dagen leeft ze voortdurend in de angst om te eindigen als een internetfilmpje. Tegelijk krijgt ze vreemd genoeg ook precies waarvoor ze gekomen is: een blik in de talibanziel. Mannen voor wie het leven van een ongelovige weinig waarde heeft en die zich volledig concentreren op een beloofd hiernamaals. Mannen die geen enkele voeling hebben met Westerse ethiek. Maar ook mensen met gevoel voor humor, vaak op het naïeve af. Nietsontziende moslimkrijgers die zich verwonderen over de inhoud van een handtas, nieuwsgierig zijn naar De Rijkes manier van denken en op hun manier toch gastvrij zijn en respect tonen – op de commandant na, die Joanie tot in haar diepste wezen krenkt. Toch ontstaat tussen gijzelaar en gijzelnemers een band. Geen vriendschap, maar wel een verstandhouding. Geen begrip, maar wel contact. Het verhaal van Joanie de Rijke is meer dan een spannend avontuur over een blonde vrouw die zes dagen lang is gegijzeld door twaalf talibankrijgers. Het is een menselijk verhaal over onoverbrugbare cultuurkloven en de kwetsbaarheid van alle betrokkenen. De war on terror in een ander licht geplaatst. Naakt. Als alle politieke retoriek verstomt.